In 1933 werd in het nationaal-socialistische Duitsland door Duitse joden de Kulturbund Deutscher Juden opgericht voor joodse kunstenaars die door het beroepsverbod waren getroffen. De Kulturbund, die tot 1941 werd getolereerd, werd echter door de autoriteiten gebruikt om joodse kunstenaars te controleren en te isoleren. In 1935 werd de Kulturbund Deutscher Juden verplicht zijn naam te wijzigen in Jüdische Kulturbund.
Museumtijdschrift, vol. 26(2013), nr. 8, p. 72-73
'Een levend gedenkteken' : Israël, joods Nederland ... / Bart Wallet, In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 190-199
In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 54-65
Max Michaelis Ehrlich (Berlijn, 7 december 1892 - Auschwitz, 1 oktober 1944), populair komiek, acteur en regisseur. Hij werd, nadat hij in Westerbork enige tijd bij de cabaretgroep van Willy Rosen had gewerkt, doorgestuurd naar Theresienstadt en in september 1944 gedeporteerd naar Auschwitz.
'Spreken tot de bedroefden' : architectuur van de ... / Coert Peter Krabbe, In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 210-217
In: De Hollandsche Schouwburg : theater, deportatieplaats, plek van herdenking / onder redactie van Frank van Vree, Hetty Berg en David Duindam. - Amsterdam University Press : Amsterdam, 2013.
Carlos Rodriguez del Riso and the first Spanish testimony from the holocaust
Dit is mijn paradijs ... / Frits de Coninck, In: Museumtijdschrift, vol. 26(2013), nr. 8, p. 72-73
Journey to the ancient synagogues and Jewish herit ... Izmir : Izmir Jewish Heritage Museum, s.a.
In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 200-209
Kunstmin en ondernemingszin : bouwgeschiedenis van ... / Coert Peter Krabbe, In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 54-65
Kunstmin en ondernemingszin : bouwgeschiedenis van het theater
In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 66-73
Izmir : Izmir Jewish Heritage Museum, s.a.. - ongepag.
Stilstaan bij de jodenvervolging : de Hollandsche ... / David Duindam, In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 218-246
Herman Heijermans (1864-1924) werd te Rotterdam geboren. Hij volgde aanvankelijk een handelsopleiding, maar koos uiteindelijk voor de journalistiek. Grote bekendheid verwierf hij als toneelschrijver. Zijn eerste toneelstuk was "Dora Kremer", gevolgd door "Ahasverus", "Ghetto" en vele anderen stukken, waarvan "Op hoop van Zegen" ongetwijfeld de bekendste is. Veel van Heijermans' stukken gingen in premiere in de Hollandsche Schouwburg. Zijn pseudoniem was Samuel Falkland.
Sam de Wolff, 1878-1960 ... / Evelien Gans, In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 200-209
Werner Levie werd geboren in Berlijn, 27 maart 1903. In Berlijn stond hij aan het hoofd van de Reichsvereinigung jüdischer Kulturbünde, het overkoepelende orgaan van de verplichte bonden voor joodse kunstenaars. Samen met Kurt Singer leidde hij de Berlijnse Kulturbund. Eind jaren dertig vluchtte hij naar Nederland; de Nederlandse nationaliteit had hij al sinds zijn geboorte. --- In Amsterdam woonde hij met zijn vrouw Liesl (Alice) Levie en twee dochters in de Watteaustraat in Amsterdam. --- Ze waren goed bevriend met Etty Hillesum en Werner heeft in de oorlog grote invloed op Etty gehad. --- Vanaf 1941 leidde hij met Henriette Davids het theater in de Joodse Schouwburg. Hij regisseerde onder meer de 'Nelson Revue'. Na deportatie kwam hij in Bergen-Belsen terecht. Begin april 1945 werden gevangenen uit Bergen-Belsen overgebracht naar Theresienstadt. Een van de daarvoor gebruikte treinen werd bij het dorp Tröbitz door het Russische leger bevrijd, maar van de inzittenden stierven velen in de trein en vooral door de heersende vlektyfus zijn nog vele anderen in Tröbitz gestorven. Werner Levie was een van hen. Hij stierf op 26 mei 1945.
Regarding recording : the viewer of video testimony, the complexity of copresence and the possibility of tertiary witnessing
Walter Süskind, 1906-1945 ... / Mark Schellekens, In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 152-161
Kurt Gerron (Berlijn, 11 mei 1897 - Auschwitz, 28 oktober 1944) acteur en regisseur. Zijn naam is vandaag de dag vooral bekend doordat hij in Theresienstadt gedwongen werd de nazi-propagandafilm 'Der Führer schenkt den Juden eine Stadt' te maken.
In: De Hollandsche Schouwburg : theater, deprotatieplaats, plek van herdenking / onder redactie van Frank van Vree, Hetty Berg en David Duindam. - Amsterdam University Press : Amsterdam, 2013.
Walter Süskind (Lüdenscheid, 29 oktober 1906 - Midden-Europa, 28 februari 1945) bezat de Nederlandse nationaliteit omdat zijn grootouders Nederlands waren. Nadat hij, als jood, in 1938 ontslagen was, kwam hij met zijn vrouw naar Nederland. Toen in augustus 1942 de Hollandsche Schouwburg ging functioneren als verzamelplaats voor deportatie werd hij door de Joodse Raad aangesteld als directeur. Hij was verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken en was hoofd van het joodse personeel (dartesen, verpleegkundigen, schoonmakers en een afdeling ‘hulp aan vertrekkenden’). Doordat hij vloeiend Duits sprak en de mentaliteit van de bezetter kende, kon hij het vertrouwen van de Duitse bewakers winnen. Zo heeft Süskind vanuit zijn functie verzet kunnen plegen en was hij betrokken bij de ontsnapping van veel joden uit de Hollandsche Schouwburg en de Crèche. Walter Süskind en zijn gezin overleefden de oorlog niet. Zijn vrouw en dochter werden in 1944 in Auschwitz vermoord.
Esther de Boer-van Rijk , 1853-1937 ... / Joosje Lakmaker, In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 66-73
'Het gebouw der tranen' : zestien maanden verzamel ... / Annemiek Gringold, In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 118-151
'Een levend gedenkteken' : Israël, joods Nederland en de herinnering aan de Sjoa
Herman Heijermans : 1864-1924 ... / Joosje Lakmaker, In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 44-53
Journey to the ancient synagogues and Jewish heritage in Izmir
Theater van onmogelijke herinneringen : van 'schandvlek' tot herdenkingsplaats
In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 190-199
Siem Vos is de artiestennaam van Simon Vos.
Carlos Rodriguez del Riso and the first Spanish te ... / Sara J. Brenneis, In: History & Memory, vol. 25(2013), nr. 1, p. 51-76
In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 74-107
In: De Hollandsche Schouwburg : theater, deprotatieplaats, plek van herdenking / onder redactei van Frank van Vree, Hetty Berg en David Duindam. - Amsterdam University Press : Amsterdam, 2013.
In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 118-151
Onbezorgde jaren : theater en vermaak in de Hollan ... / Joost Groeneboer, In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 12-43
De Joodsche Schouwburg : centrum van sociaal en cu ... / Esther Göbel, In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 74-107
Mauthausen was een concentratiekamp in Oostenrijk, dat meteen na de 'Anschluss' met Nazi Duitsland in 1937 was opgericht. In dit strafkamp zaten zowel politieke gevangenen als joden, zoals de eerste groep Nederlandse joden die in maart 1941 arriveerde. Zij waren opgepakt bij de razzia's in februari in Amsterdam. Ook op 11 juni 1941 vond er een razzia plaats waarbij 310 joodse mannen werden opgepakt. Onder de zware dwangarbeid (in de steengroeves) en mishandelingen bezweken veel gevangenen, sommigen binnen een paar dagen. Op 5 Mei 1945 werd Mauthausen door de Amerikanen bevrijd, nadat er bijna 120.000 doden waren gevallen, onder wie ruim 38.000 joden (waarvan ruim 1300 uit Nederland). Het kamp was in Nederland in een relatief vroeg stadium berucht als oord van verschrikking. De Duitse instanties dreigden ook specifiek met deportatie naar Mauthausen.
Cornelis Antonius Bombach (C.A. Bombach Cz) (Utrecht, 3 juni 1857 - Port Chester, 9 oktober 1917)
De Joodsche Schouwburg : centrum van sociaal en cultureel leven in de eerste jaren van de bezetting
In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 152-161
Regarding recording : the viewer of video testimon ... / Caroline Wake, In: History & Memory, vol. 25(2013), nr. 1, p. 111-144
In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 162-189
Louis de Vries (1871-1940), acteur, was afkomstig uit het milieu van diamantbewerkers. Via een amateurvereniging van diamantslijpers stapte hij over naar het beroepstoneel. Leerling van Louis Bouwmeester.
'Spreken tot de bedroefden' : architectuur van de herdenkingsplaats
Rudolf Nelson werd geboren in Berlijn, als R. Lewysohn, op 18 april 1878. Rudolf Nelson was de leider van de Nelson-Revue. Hij kwam in 1934 naar Nederland. Hij overleed in Berlijn, op 5 februari 1960.
Oude synagogen in Nederland de sjoel van Enschede
Onbezorgde jaren : theater en vermaak in de Hollandsche Schouwburg
Oude synagogen in Nederland de sjoel van Enschede ... / Ton van der Heijden, In: Aleh, vol. 71(2013), nr. 5, p. 30-31
Theater van onmogelijke herinneringen : van 'schan ... / David Duindam, In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 162-189
Esther de Boer-van Rijk (Rotterdam, 29 juli 1854 - Amsterdam 7 september 1937) was actrice. ---
In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 108-117
Bernard van Leer, 1883-1958 ... / Pauline Micheels, In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 108-117
Eli Content (Vevey, Zwitserland, 14 augustus 1943 - Amsterdam, 19 mei 2022) werd geboren als zoon van Ephraim Content en Maria Content-Leever, tijdens hun verblijf als vluchtelingen in interneringskamp Mont Pelerin in Vevey, Zwitserland. Eli Content werd bekend als beeldend kunstenaar.
In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 210-217
De Van Leer Stichting was in 1941 opgezet door de joodse industrieel B. van Leer en zijn zoon W.A. van Leer. De stichting steunde joodse kunstenaars tijdens de bezetting in hun levensonderhoud, onder wie Max van Dam. L.E. Visser was tot zijn dood voorzitter, hij werd opgevolgd door Albert Spanjaard. Paul Cronheim was secretaris en adviseur op kunstgebied. Prof. David Cohen verzorgde als bestuurslid het contact met de Joodse Raad. D. Kalker en S.J. van Lier waren de overige bestuursleden. Een van de daden van de stichting was het oprichten van het Joodsche Symphonie Orkest, dat onder leiding van Albert van Raalte stond. Zoals zo veel comité's, commissies, stichtingen en verenigingen die een rol speelden in de joodse gemeenschap in Nederland, staakte ook de Van Leer-stichting haar activiteiten met de voortgaande wegvoering van joden in 1943.
De Creche was gevestigd aan de Plantage Middenlaan 31-33. In dit gebouw was tot 1924 de Talmoed Tora School gevestigd. Tijdens de bezetting werd de creche een dependance van de ertegenover gelegen Hollandsche Schouwburg. In de Schouwburg werden de Amsterdamse joden samengedreven alvorens naar Westerbork en de vernietigingskampen te worden gedeporteerd. Via de creche werden ongeveer 500 kinderen in de onderduik geholpen.
In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 44-53
In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 218-246
Stilstaan bij de jodenvervolging : de Hollandsche Schouwburg als plek van herinnering
Willy Rosen (eigenlijk: Wilhelm Julius Rosenbaum, Magdeburg, 18 juli 1894 - Auschwitz, 1 oktober 1944), componist, werd nadat hij in Westerbork enige tijd een cabaretgroep had geleid, doorgestuurd naar Theresienstadt, waarna hij in september 1944 naar Auschwitz gedeporteerd werd.
Het Joodsche Symphonie Orkest was eind 1941 opgericht met geld van de Van Leer stichting. Het stond onder leiding van Albert van Raalte. Onder de 75 musici waaruit het was samengesteld waren onder meer: Herman Leydendsdorff, Herman Schey, Lotte Medak, Steven Bergmann, Sam Swaap, Rosa Spier, Imre Ungar, Re Koster, Jacob van der Woude, Paul Frenkel, Raphael Lanes, Louis Schuyer, Marjo Tal, Judith Tof, Fania Shapiro, Olga Moskowsky, Max Rodriquez en Sam Tromp. De musici waren afkomstig uit het Concertgebouworkest, het Residentie-orkest, het Utrechts Stedelijk Orkest, het Radio-philharmonisch Orkest, de Arnhemse Orkestvereniging, de Groninger Orkestvereniging en verschillende radio-orkesten en andere instellingen.
'Het gebouw der tranen' : zestien maanden verzamel- en deportatieplaats
Sam de Wolff (1878-1960), Sam de Wolff (Sneek, 13 augustus 1878 - Amsterdam, 24 november 1960), was lid van de Joods Socialistische Beweging, voorloper van de Nederlandse afdeling van de Poalei Zion.
In: De Hollandsche Schouwburg, 2013. - p. 12-43